Ένα αποτέλεσμα που δεν αφορά μόνο τη μετανάστευση
Η επιτυχία της AfD δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από το μεταναστευτικό. Η Σαξονία-Άνχαλτ, όπως και άλλα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια προβλήματα δημογραφικής συρρίκνωσης, φυγής νέων ανθρώπων, γήρανσης του πληθυσμού και αίσθησης εγκατάλειψης από το πολιτικό κέντρο.
Παράλληλα, η οικονομική αβεβαιότητα, το αυξημένο κόστος ζωής, οι υψηλές τιμές ενέργειας και η ανησυχία για το μέλλον της γερμανικής βιομηχανίας δημιουργούν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο η AfD εμφανίζεται ως δύναμη διαμαρτυρίας απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο. Αναλύσεις για το αποτέλεσμα επισημαίνουν ότι η στήριξη προς το κόμμα ήταν ιδιαίτερα ισχυρή σε αγροτικές και οικονομικά πιο ευάλωτες περιοχές, ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξε και η κινητοποίηση ψηφοφόρων που μέχρι σήμερα απείχαν από τις κάλπες.
Η AfD, υπό τον 35χρονο Ούλριχ Ζίγκμουντ στη Σαξονία-Άνχαλτ, αξιοποίησε αυτή τη δυσαρέσκεια συνδέοντας την οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια με τη μετανάστευση, την εγκληματικότητα και την αμφισβήτηση των παραδοσιακών πολιτικών κομμάτων.
Το μεγάλο πλήγμα για τον Μερτς
Το αποτέλεσμα αποτελεί, ταυτόχρονα, σοβαρό πολιτικό χτύπημα για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Η CDU, που επί χρόνια αποτελούσε κυρίαρχη δύναμη στη Σαξονία-Άνχαλτ, βρέθηκε στη δεύτερη θέση με μόλις 17,2%, χάνοντας σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2021.
Το μήνυμα προς το Βερολίνο είναι σαφές: μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν πείθεται από την κυβερνητική επιχειρηματολογία για την οικονομία, τη μετανάστευση και τις μεταρρυθμίσεις. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο κρατίδιο κατέγραψε μάλιστα ιδιαίτερα υψηλή δυσαρέσκεια απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τον ίδιο τον Μερτς.
Ο Γερμανός καγκελάριος, πάντως, επιμένει ότι η απάντηση στην άνοδο της AfD δεν μπορεί να είναι η απαγόρευση του κόμματος. Έχει ταχθεί κατά της συνεργασίας μαζί του, αλλά ταυτόχρονα υποστηρίζει ότι η CDU πρέπει να κερδίσει ξανά τους ψηφοφόρους που εγκαταλείπουν το πολιτικό κέντρο. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι θέσεις της AfD για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ευρώ και τη Σένγκεν θα μπορούσαν να πλήξουν σοβαρά τα γερμανικά οικονομικά συμφέροντα.
Το «τείχος» απέναντι στην AfD δοκιμάζεται
Το πιο κρίσιμο πολιτικό ζήτημα που προκύπτει από τις εκλογές είναι το λεγόμενο «Brandmauer», το άτυπο πολιτικό τείχος που έχουν υψώσει τα γερμανικά κόμματα απέναντι στην AfD, αποκλείοντας συνεργασία μαζί της.
Μέχρι σήμερα, η στρατηγική αυτή είχε ως αποτέλεσμα την απομόνωση της AfD από την εξουσία, ακόμη και όταν το κόμμα κατέγραφε υψηλά ποσοστά. Τώρα, όμως, η κατάσταση γίνεται πολύ πιο δύσκολη. Η AfD διαθέτει 39 έδρες και χρειάζεται μόλις τρεις ακόμη για την απόλυτη πλειοψηφία.
Κομβικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίσει το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ, το οποίο πέρασε το όριο του 5% και εισέρχεται στο κοινοβούλιο. Παρότι προέρχεται από την Αριστερά και έχει διαφορετικές οικονομικές θέσεις από την AfD, μοιράζεται μαζί της αρκετές θέσεις στο μεταναστευτικό και στην εξωτερική πολιτική, κυρίως ως προς την αντίθεση στην περαιτέρω στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας και την επιθυμία για επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία.
Μια κυβέρνηση υπό την AfD δεν είναι, επομένως, ακόμη δεδομένη. Όμως για πρώτη φορά το ενδεχόμενο δεν μοιάζει θεωρητικό.
Από τη Σαξονία-Άνχαλτ στην Ευρώπη
Το αποτέλεσμα έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία και πέρα από τα γερμανικά σύνορα. Η AfD τάσσεται υπέρ μιας σημαντικής αλλαγής στη μεταναστευτική πολιτική, υποστηρίζει στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία και αντιτίθεται στη σημερινή γερμανική πολιτική έναντι της Ουκρανίας. Η άνοδός της, συνεπώς, δεν αφορά μόνο την εσωτερική πολιτική της Γερμανίας, αλλά αγγίζει άμεσα τη θέση της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης στην ΕΕ και στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας.
Παράλληλα, η νίκη της AfD εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση ενίσχυσης των εθνικιστικών και λαϊκιστικών κομμάτων. Η Γερμανία, όμως, έχει ιδιαίτερο βάρος. Μια σημαντική μετατόπιση της γερμανικής πολιτικής προς τα δεξιά θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη μεταναστευτική πολιτική, τη συζήτηση για την Ουκρανία και τη σχέση της Ευρώπης με τη Ρωσία.
Η Σαξονία-Άνχαλτ, λοιπόν, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση. Αποτελεί προειδοποιητικό σήμα για το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας. Η AfD δεν έχει ακόμη κατακτήσει την εξουσία, αλλά έχει φτάσει πιο κοντά από ποτέ. Και πλέον το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να γίνει πρώτη δύναμη. Αυτό το απάντησε ήδη η κάλπη. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει την εκλογική της κυριαρχία σε πραγματική κυβερνητική εξουσία – και, κυρίως, αν η Γερμανία θα καταφέρει να ανακόψει την πορεία της χωρίς να αφήσει άλυτα τα προβλήματα που τροφοδοτούν την άνοδό της.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Πολιτική” στις 12/09/2026
