Ηκάλπη στη Σουηδία έβαλε φρένο στην πολυετή ανοδική πορεία των ακροδεξιών Σουηδών Δημοκρατών (SD), χωρίς ωστόσο να αναιρεί τη βαθιά επιρροή που έχει ήδη ασκήσει το κόμμα στην πολιτική ατζέντα της χώρας, κυρίως στα ζητήματα της μετανάστευσης, της εγκληματικότητας και της ένταξης.
Οι Σουηδοί Δημοκράτες υποχώρησαν από τη δεύτερη στην τρίτη θέση, καταγράφοντας την πρώτη ουσιαστική εκλογική οπισθοχώρησή τους έπειτα από μια μακρά περίοδο συνεχούς ενίσχυσης. Η εξέλιξη περιορίζει, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, τις πιθανότητες να αποκτήσουν άμεση κυβερνητική παρουσία και υπουργικά χαρτοφυλάκια.
Το SD είχε πετύχει το 2022 ποσοστό 20,5%, επίδοση που του επέτρεψε να αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κυβερνητικής πολιτικής. Αν και δεν συμμετείχε επίσημα στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον, η στήριξή του προς τον συνασπισμό που διαμορφώθηκε στη βάση της συμφωνίας Tidö το μετέτρεψε σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες του πολιτικού συστήματος.
Μάλιστα, κατά την έναρξη της φετινής προεκλογικής περιόδου, ο Κρίστερσον είχε ανοίξει για πρώτη φορά ξεκάθαρα την πόρτα συμμετοχής των Σουηδών Δημοκρατών σε μελλοντική κυβέρνηση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να αναλάβουν σημαντικά υπουργεία σε περίπτωση επικράτησης της δεξιάς συμμαχίας.
Το εκλογικό αποτέλεσμα φαίνεται, ωστόσο, να ανατρέπει αυτό το σενάριο. Η δυνατότητα των κομμάτων της δεξιάς να συγκροτήσουν βιώσιμη κυβέρνηση έχει περιοριστεί, με αποτέλεσμα η προοπτική εισόδου του SD στην κυβέρνηση να απομακρύνεται.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η εκλογική υποχώρηση έρχεται έπειτα από δεκαετίες συνεχούς ανάπτυξης. Οι Σουηδοί Δημοκράτες, κόμμα που ιδρύθηκε το 1988 και οι ρίζες του συνδέονται με ακροδεξιούς και νεοναζιστικούς κύκλους, εισήλθαν για πρώτη φορά στο κοινοβούλιο το 2010 και έκτοτε αύξαναν τα ποσοστά τους σε κάθε εθνική αναμέτρηση.
Ο επικεφαλής του κόμματος, Γίμι Όκεσον, αναγνώρισε ότι το SD έχασε μέρος της εκλογικής του δύναμης, επιχειρώντας παράλληλα να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως ένδειξη ότι παραμένει μία από τις ισχυρότερες πολιτικές δυνάμεις της χώρας. Άφησε, μάλιστα, να εννοηθεί ότι η στενή συνεργασία με τα κόμματα της κυβερνητικής πλειοψηφίας μπορεί να κόστισε ψήφους.
Μία από τις πιθανές εξηγήσεις είναι ότι το κόμμα δυσκολεύεται πλέον να διατηρήσει την εικόνα της αντισυστημικής δύναμης, μετά από τέσσερα χρόνια κατά τα οποία είχε άμεση επιρροή στη χάραξη κυβερνητικής πολιτικής. Μέρος των ψηφοφόρων του φαίνεται επίσης ότι μπορεί να μετακινήθηκε προς τους Μετριοπαθείς, οι οποίοι κατέγραψαν θετικό αποτέλεσμα.
Την ίδια στιγμή, όμως, το πολιτικό αποτύπωμα των Σουηδών Δημοκρατών είναι πολύ μεγαλύτερο από το τελευταίο εκλογικό τους ποσοστό. Θέσεις που πριν από μερικά χρόνια θεωρούνταν χαρακτηριστικές της άκρας δεξιάς έχουν πλέον περάσει σε σημαντικό βαθμό στον κεντρικό πολιτικό διάλογο.
Η αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, η έμφαση στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας και μια πιο απαιτητική προσέγγιση ως προς την ενσωμάτωση των μεταναστών στη σουηδική κοινωνία αποτελούν πλέον θέματα γύρω από τα οποία κινούνται και τα παραδοσιακά κόμματα. Η μετατόπιση δεν περιορίζεται στην κεντροδεξιά. Ακόμη και οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν υιοθετήσει σκληρότερες θέσεις στους συγκεκριμένους τομείς μετά την προηγούμενη εκλογική τους ήττα.
Οι μετεκλογικές ισορροπίες θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό και τη μελλοντική θέση του SD. Ένα ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας μεταξύ Μετριοπαθών και Σοσιαλδημοκρατών θα μπορούσε να καταστήσει τους Σουηδούς Δημοκράτες τη μεγαλύτερη αντιπολιτευτική δύναμη, προσφέροντάς τους νέο πεδίο πολιτικής δράσης.
Αντίθετα, μια κυβέρνηση υπό τους Σοσιαλδημοκράτες χωρίς τη συμμετοχή των Μετριοπαθών θα περιόριζε ακόμη περισσότερο την άμεση επιρροή του SD στην κυβερνητική πολιτική.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι ποια στρατηγική θα ακολουθήσουν οι Σουηδοί Δημοκράτες. Εάν επιλέξουν να απομακρυνθούν από τη μετριοπαθέστερη εικόνα που καλλιέργησαν τα τελευταία χρόνια και να κινηθούν προς πιο σκληρές θέσεις για να επανασυσπειρώσουν τους ψηφοφόρους τους, η πολιτική αντιπαράθεση στη Σουηδία θα μπορούσε να πολωθεί ακόμη περισσότερο.
Σε κάθε περίπτωση, η εκλογική απώλεια του SD δεν σημαίνει αυτομάτως και υποχώρηση της ακροδεξιάς επιρροής στη σουηδική κοινωνία. Ακροδεξιά δίκτυα και ομάδες, μεταξύ αυτών τα αποκαλούμενα «active clubs», εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται, να στρατολογούν νέα μέλη και να επιχειρούν να διευρύνουν την κοινωνική τους επιρροή.
Η κάλπη, επομένως, μπορεί να ανέκοψε την πορεία των Σουηδών Δημοκρατών προς μια άμεση συμμετοχή στην κυβέρνηση. Το σημαντικότερο πολιτικό τους επίτευγμα, όμως, έχει ήδη συντελεστεί: μεγάλο μέρος της συζήτησης στη Σουηδία διεξάγεται πλέον σε ένα σαφώς πιο δεξιό πολιτικό πλαίσιο από ό,τι πριν από μία δεκαετία.
